Konserwacja sześciu alabastrowych rzeźb przedstawiających Chrystusa i apostołów z Klasztoru Ojców Dominikanów w Krakowie

Ciesielska, Tanita

Charakterystyka

Prace badawcze, konserwatorskie, program prac i dokumentacja były poświęcone grupie rzeźb alabastrowych, zidentyfikowanych w 2019 r. jako pochodzące z niderlandzkiego warsztatu ok. 1460 r. i prezentujące światową klasę artystyczną. Klasztor przekazał rzeźby do badań i konserwacji, których celem było rozpoznanie technologii i historii przekształceń oraz konserwacja i restauracja. Odkrycia dokonane podczas prac są przełomowe zarówno w dziedzinie konserwacji jak i historii sztuki. Wstępne prace zostały zaprezentowane na konferencji E-RIHS.PL. Dokumentacja jest w posiadaniu Klasztoru i WUOZ. Grupa alabastrowych rzeźb Chrystusa i apostołów z Klasztoru Ojców Dominikanów jest zespołem dzieł o wyjątkowej w skali światowej klasie artystycznej. Rzeźby powstały najpewniej w niderlandzkim warsztacie rzeźbiarskim około roku 1460 z przeznaczeniem do oprawy artystycznej ołtarza św. Piotra Męczennika na lektorium w kościele Trójcy Świętej w Krakowie, gdzie towarzyszyły figurze Madonny z Dzieciątkiem zachowanej obecnie w katedrze w Przemyślu. W okresie nowożytnym rzeźby zostały wyjęte z pierwotnego miejsca w ołtarzu, były przemieszczane w obrębie klasztoru, a ich historia – zapomniana. W roku 2019 w trakcie prac nad projektem badawczym Narodowego Centrum Nauki 2014/15/b/hs2/03071, "Architektura i wyposażenie zespołu klasztornego dominikanów w Krakowie od 1. połowy XIII wieku do czasów współczesnych" Krzysztof Czyżewski, Marcin Szyma i Marek Walczak „odkryli” je na nowo przyglądając się wnikliwie wyposażeniu kościoła św. Idziego, gdzie od lat 80. wieku XX były umieszczone wysoko na stallach ukryte w mroku niewielkiego wnętrza pod warstwami zniekształcających przemalowań. Rzeźby zostały przeniesione do Muzeum Polskich Dominikanów, stanowiąc jeden z najcenniejszych pod względem artystycznym elementów zbiorów. Prace konserwatorskie poprzedzone wstępnymi badaniami technologicznymi i badaniami nad bezpieczeństwem metod oczyszczania alabastru były prowadzone w konsultacji z szeregiem naukowców z dziedzin historii sztuki, konserwacji czy geologii, w Polsce, Niemczech, Francji i Stanach Zjednoczonych. Działania przyniosły przełomowe odkrycia zarówno w dziedzinie konserwacji jak i historii sztuki i pozwalają zaprezentować dzieła w nowym świetle, akcentując ważną rolę kulturotwórczą, jaką Kraków pełnił na mapie XV-wiecznej Europy. Ponadto wyniki badań okazały się bardzo cenne dla badaczy zespołu dziewięciu podobnych niderlandzkich rzeźb alabastrowych z tego samego warsztatu zachowanych w zbiorach Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku.